علل افتادگی رحم و مثانه

افتادگی رحم و مثانه از یکی از شایع‌ترین شکایت‌های مراجعین در مراجعه به درمانگاه زنان است. طبق تحقیقات انجام‌شده در کشور آمریکا ۵۰ درصد زنانی که زایمان را تجربه کرده‌اند علائم افتادگی رحم و مثانه را بروز می‌دهند و زایمان یکی از علل افتادگی رحم و مثانه است که حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد زنان زایمان کرده علائم افتادگی را نشان می‌دهند و حدود ۱۱ درصد از آنان در طول زندگی‌شان نیاز به جراحی پیدا می‌کنند. افتادگی رحم و مثانه از شایع‌ترین علت‌های جراحی زنان بوده و مرکز مطالعات آماری بین‌المللی افتادگی رحم و مثانه را سومین علت شایع عمل جراحی برداشتن رحم می‌داند.

افتادگی رحم و مثانه به چه معناست؟

رحم یک عضو ماهیچه‌ای گلابی شکل بوده که درون لگن و جلوی راست‌روده در بالای مثانه قرار گرفته است و مثانه عضوی توخالی با دیواره‌های عضلانی است که در زیر ناف و بخش پایینی شکم قرار دارد و در زنان درست زیر رحم قرار گرفته است. حال اگر رحم و مثانه به‌جای قرار گرفتن در موقعیت نرمال خود، جابه‌جا شوند و به داخل مجرای واژن وارد شوند، باعث بروز مشکل افتادگی رحم و مثانه می‌شود.

ششش="افتادگی-رحم"

 

 

علل افتادگی رحم و مثانه:

اندام‌های لگنی مثل رحم، مثانه و واژن از بالا به‌وسیله رباط‌های حمایت‌کننده و از پایین به‌وسیله عضلات کف لگن و فاسیا (لایه پرده مانندی از جنس بافت همبند که ماهیچه‌ها را از هم جدا نموده یا گروه‌های ماهیچه‌ای را در جای خود ثابت نگه می‌دارد.) پشتیبانی شده و در جای خود محکم می‌شوند. اگر این عضلات و رباط‌های حمایت‌کننده ضعیف یا در اثر کشیدگی شُل شوند، اندام‌های لگنی شامل رحم و مثانه جابه‌جا می‌شوند و افتادگی رحم و مثانه را به وجود می‌آورند. پس ضعیف شدن و شل شدگی این عضلات و رباط‌ها از علل افتادگی رحم و مثانه هستند که دلایل زیادی در بروز این اتفاق نقش دارند که در ادامه به ذکر جزییات بیشتری از علل افتادگی رحم و مثانه خواهیم پرداخت:

  • ضعیف بودن عضلات کف لگن:

اگر تمرینات عضلانی کف لگن به‌طور مرتب انجام نشوند موجب ضعیف شدن عضلات کف لگن در طول بارداری و پس از آن خواهند شد که یکی از مهم‌ترین علل افتادگی رحم و مثانه است. با ضعیف شدن این عضلات احتمال کشیدگی و شل شدن آن‌ها زیاد شده و می‌تواند باعث افتادگی لگن و مثانه شود. درصورتی‌که اگر این عضلات با انجام تمرینات مناسب قوی شوند، اندام‌های لگنی را به‌خوبی حمایت کرده و احتمال افتادگی رحم و مثانه را کاهش می‌دهد.

  • ساختار جسمانی:

بعضی از زنان بافت همبند نرم‌تری نسبت به هم نوعان خود، دارند که باعث می‌شود عضلات و رباط‌هایی که اندام‌های لگنی آنان را حمایت می‌کند زودتر دچار کشیدگی شده و شُل گردند. این زنان در طول بارداری، حین زایمان و پس از آن بیشتر از سایرین در معرض کشیدگی رباط‌ها و عضلات ناحیه لگن خواهند بود و احتمال افتادگی رحم و مثانه در آنان افزایش می‌یابد.

  • بارداری:

در بارداری به علت افزایش وزن جنین در حال رشد و همچنین افزایش هورمون ریلاکسین، عضلات کف لگن ضعیف می‌شوند. ریلاکسین هورمونی است که مفاصل و رباط‌ها را در لگن خاصره شل کرده تا برای زایمان آماده شود و کار زیادی در مورد کنترل مقدار این هورمون در بدن نمی‌توان انجام داد ولی اگر عضلات ناحیه لگن در طول بارداری، با انجام تمرینات خاص تقویت شوند احتمال کشیدگی و ضعیف شدن آن‌ها و به دنبال آن افتادگی رحم و مثانه کاهش پیدا می‌کند.

  • زایمان:

پس از زایمان و تولد نوزاد، عضلات کف لگن دارای حداکثر کشیدگی و شل شدگی هستند مگر زایمان‌های سزارینی که مراحل لیبر را طی نکرده باشند. لیبر دوره‌ای است که از انقباضات منظم رحمی شروع شده و تا خروج جفت طول می‌کشد و طی آن نوزاد، به‌طور طبیعی متولد می‌شود. اگر نوزاد متولدشده بزرگ‌تر از حد معمول باشد و یا زایمان بیش‌ازحد طول بکشد (معمولاً بیشتر از دو ساعت) و یا زایمان طبیعی بـه کمک وسايلي چون فورسِپس يـا واكِئـوم انجام بگیرد، باعث کشیدگی بیش‌ازحد عضلات می‌شوند و اگر عضلات بعد از زایمان تقویت نشوند و به همان صورت باقی بمانند باعث افزایش احتمال خطر افتادگی رحم و مثانه در آینده خواهند شد.

  • اثر نیروی گرانش بر عضلات ضعیف، بلافاصله پس از زایمان:

پیاده‌روی و سرپا ایستادن زیاد در روزها و هفته‌های اول بعد از زایمان می تواند عضلات را زودتر خسته کند و باعث کشیدگی بیشتر آن‌ها شود که  باعث احساس ناخوشایند کشیدگی و سنگینی در ناحیه واژن می‌شود. در این مرحله، استراحت زیاد و راه رفتن کم و کوتاه‌مدت می‌تواند این احساس ناخوشایند را کاهش دهد تا عضلات قدرت کافی را به دست آورده و تقویت شوند.

  • افزایش فعالیت‌های روزانه بلافاصله بعد از زایمان:

بعد از زایمان اگر فعالیت‌های روزانه به‌طور ناگهانی افزایش پیدا کند، در مواقعی می‌تواند باعث افتادگی رحم و مثانه شده یا حتی ایجاد درد و سنگینی در ناحیه واژن نماید که مثل مورد بالا استراحت مطلق می‌تواند این اثرات و عوارض را تا حد زیادی کاهش دهد. لازم به ذکر است که مقدار متعادل پیاده‌روی می‌تواند مفید بوده و در کاهش علائم آزاردهنده تأثیر بسزایی داشته باشد ولی اگر بیش از توان عضلات، پس از زایمان از آن‌ها کار کشیده شود باعث احساس درد و سنگینی در ناحیه لگن می‌شود که این خود یک علامت هشداردهنده برای افزایش احتمال افتادگی رحم و مثانه خواهد بود.

  • فشار آوردن زیاد روی عضلات کف لگن:

در طول بارداری یا پس از زایمان که عضلات ناحیه لگنی ضعیف هستند، بلند کردن اجسام سنگین می‌تواند باعث افزایش فشار مضاعف روی عضلات کف لگن شده و خطر بروز افتادگی رحم و مثانه را افزایش دهد.

  • زور زدن زیاد هنگام دفع مدفوع یا ادرار:

به‌طورمعمول دفع ادرار و مدفوع در دوران بارداری یا پس‌ازآن باید بدون هیچ‌گونه زور زدنی همراه باشد ولی اگر در طول دوران ذکرشده هنگام تخلیه مدفوع و یا حتی ادرار فشار زیادی وارد شود این فشار زیاد عضلات ناحیه لگن را هم درگیر می‌کند و در طولانی‌مدت باعث ضعف و کشیدگی بیش از حد عضلات این ناحیه می‌شود که خود عاملی برای ایجاد افتادگی رحم و مثانه خواهد شد و همچنین خطر بی‌اختیاری مدفوع یا ادرار را افزایش می‌دهد.

  • سوءتغذیه و سوء جذب:

برای عملکرد مناسب عضلات مختلف و بافت‌های بدن رسیدن به‌موقع و کافی مواد غذایی مختلف ازجمله پروتئین‌ها و ویتامین‌ها بسیار ضروری و مهم است. در زنانی که دچار سوءتغذیه هستند و مقدار کافی مواد مغذی به بدن آنان نمی‌رسد یا دچار سوء جذب بوده و جذب مواد غذایی به‌خوبی صورت نمی‌گیرد، مواد مغذی مورد نیاز و پروتئین‌ها به بافت‌ها و عضلات بدن نمی‌رسد و باعث ضعیف شدن آن‌ها می‌شود که ریسک ابتلا به افتادگی رحم و مثانه را افزایش می‌دهد.

  • سن بالای مادر شدن:

مسلماً با افزایش سن، بدن رو به تحلیل گذاشته، عضلات تحلیل رفته و قوه و قدرت آن‌ها کاهش می‌یابد. با افزایش سن مادر شدن، عضلات ناحیه لگن ضعیف‌تر از دوران جوانی خواهند شد و این ضعیف شدن از علل افتادگی رحم و مثانه خواهد بود.

  • چاقی بیش‌ازحد:

در زنان چاق به علت حجم بالای چربی‌هایی که عضلات و رباط‌ها را پوشانده و همینطور تحرک کم، فشار خارجی وارد بر عضلات ناحیه لگن می‌تواند باعث ایجاد افتادگی رحم و مثانه شود.

  • ژنتیک:

یکی دیگر از علل افتادگی رحم و مثانه، ژنتیک است. به‌طوری‌که احتمال افتادگی در زنانی که یکی از اقوام آن‌ها از این مشکل رنج می‌برند بیشتر خواهد بود. همچنین زنان مبتلا به کمبود کلاژن ژنتیکی (سندرم مارفان یا سندرم اهلرز- دنلوس) در معرض ریسک بالای ابتلا به افتادگی هستند حتی اگر دارای هیچ‌یک از عوامل خطر دیگر نباشند.

  • یائسگی و افزایش سن:

احتمال افتادگی رحم و مثانه با بالا رفتن سن در زنان و به دنبال آن یائسگی افزایش می‌یابد. با افزایش سن و یائسگی هورمون استروژن که به استحکام عضلات کمک می‌کند در بدن کاهش‌یافته و با کاهش آن، عضلات و به‌ویژه عضلات ناحیه لگن ضعیف‌تر شده که خود از علل افتادگی خواهد بود.

  • بیماری‌های زمینه‌ای دیگر:

ازجمله علل دیگر افتادگی رحم و مثانه وجود بیماری‌های زمینه‌ای است ازجمله بیماری‌هایی که باعث افزایش فشار داخل شکم و ناحیه لگن می‌شوند، می توان تومورها، سرفه مزمن، آسم و یبوست مزمن را نام برد. این بیماری‌ها با فشار آوردن بر عضلات ناحیه لگن باعث ضعیف شدن و کشیدگی آن‌ها می‌شوند.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

  • 8 − یک =

Call Now Button